ENFLASYON 2017

Paylaşın

http://www.serinadericiyan.com/2018/01/03/enflasyon-2017/

2017 Aralık ayı enflasyon rakamları 3 Ocak’ta açıklandı. TÜFE’deki (Tüketici Fiyat Endeksi) yıllık artış oranı %11,92 oldu. Aralık, yılın son ayı olduğu için, bu rakam, 2017 yılı enflasyon oranı olarak kayıtlara geçti. Böylece, 2003’ten bu yana, enflasyonun en yüksek yıl sonu kapanış değerini de görmüş olduk.

Kasım ayındaki yıllık enflasyon oranıyla karşılaştırdığımızda, bu rakam %1’in üzerinde daha düşük; Kasım’da yıllık enflasyon %12,98 idi. Sevinelim mi bu düşüşe?

Ben sevinemedim maalesef. Çünkü bu düşüş aslında sadece matematiksel bir durumun sonucu. Şöyle ki, geçen yılın (2016) Aralık ayında, aylık enflasyon oranı %1,64 idi. Bu Aralık’ta ise, yani bugün açıklanan aylık enflasyon oranı ise %0,69. Aylık enflasyonda, geçen yılın aynı ayına göre bir düşüş olunca, yıllık enflasyon da bir önceki aya göre düşer. Bu durum, matematiksel oranlamanın sonucudur; “payda yükselince, kesirin değeri düşer”. Biz buna ekonomide ‘baz etkisi’ diyoruz. Sadece ekonomide değil, değişim oranı hesaplamak istediğiniz her durumda vardır. Herhangi bir şeyin artış/azalış oranını hesaplarken, baz aldığımız değer (payda yani) ne kadar yüksekse, artış oranı da o kadar düşük olur. Tersi de aynen geçerli elbette.

Bundan birkaç ay önce, Aralık ayındaki baz etkisinin enflasyonu çok daha fazla düşüreceği beklentisi vardı. Öyle ki, ‘enflasyon şimdi yüksek ama Aralık ayında tek haneye düşecek’ gibi iddialı beklentileri bolca duyuyorduk. Çünkü bu Aralık’ta, aylık enflasyonun %0,69 değil de, daha düşük çıkması bekleniyordu.

Peki, hangi etkenler Aralık’taki aylık enflasyonun istenen düşük seviyede çıkmasını engelledi?

1.Gıda enflasyonu aylık %1,52 çıktı, oysa daha düşük bekleniyordu. Bu bence çok safiyane bir beklentiydi; ‘gıda komitesinin aldığı tedbirlerin sonuçlarını göreceğiz’ gibi iyi niyetli bir düşünceye dayanıyordu. Ben o tedbirleri, bir vatandaş olarak hiç hissedemiyorum ki zaten. Kaldı ki, kış ayları, ülkemizde her daim, özellikle sebze-meyve fiyatlarının çok yüksek seyrettiği aylardır. Nitekim, Aralık’ta da fiyatı aylık olarak en çok artan ürünler listesinin ilk 6’sı sebze ve meyveden oluşuyor. (Burada, gıda ve alkolsüz içeceklerin, enflasyon hesabında %21,77 ile en yüksek paya sahip olduğunu da hatırlatmakta fayda var.)

2.Aralık ayının aylık olarak fiyatı en çok artan ürün grubu %1,69 ile ‘Ulaştırma’ oldu. Benzin pompa fiyatlarının bu başlık altında olduğunu söylersem, herhalde şaşırmazsınız bu rakamın yüksekliğine. Ulaştırma grubunun, gıda ve alkolsüz içecekler grubundan sonra, enflasyon hesabında %16,31 ile ikinci en yüksek paya sahip grup olduğunu da söylersek, Aralık ayında aylık enflasyonun neden hayal edildiği kadar düşük çıkmadığına dair resim biraz daha netleşir sanırım.

Kasım’a kıyasla, enflasyonun %1’in üzerinde düşmesine sevinemememin bir diğer nedeni de çekirdek enflasyonda, aylardır süregelen yükselişin bu ay da devam etmesi. Çekirdek enflasyon konusunu başka bir sefer biraz daha detaylı ele almayı planlıyorum. Ancak, şimdilik sadece şu kadarını söyleyeyim: Çekirdek enflasyon yükselmeye devam ettikçe önümüzdeki aylar için düşük enflasyonlu günler görme hayalimiz suya düşüyor ve döviz kurları yukarı gittikçe de, çekirdek enflasyon yükselmeye devam edecek ne yazık ki…

Paylaşın

Paylaşın

http://www.serinadericiyan.com/2018/01/03/enflasyon-2017/