CARİ AÇIK’TAN İYİ HABERLER, KÖTÜ HABERLER…

Paylaşın

http://www.serinadericiyan.com/2018/02/14/cari-aciktan-iyi-haberler-kotu-haberler/

2017 yılında cari açığımız (döviz kazanç ve harcamalarımızın neti; tabii ki eksi) 47,1 milyar USD oldu.

Kötü Haber: 2016’daki 33,1 milyar USD’lik açığa göre 2017’de %42 artış var cari açıkta.

İyi Haber: Enerji ve altın hariç cari açık, 2017 yılında, 2016’ya göre daha düşük; yüksek büyümeye rağmen.

Kötü haber: Enerji ve altın hariç cari açık rakamı, 2017’nin tamamına baktığımızda iyileşmiş ama büyümenin daha hızlı seyrettiği ikinci yarıda, gittikçe kötüleşmiş. Sadece Aralık’ta 7,7 milyar USD açık var; 2013’ten bu yana, ay bazında en yüksek rakam.

İyi Haber: Cari açığın finansmanı için, 2016’da sadece 23 milyar USD yabancı yatırım almışken, 2017’de 39 milyar USD yatırım gelmiş ülkemize.

Kötü Haber: 2017’de gelen 39 milyar USD’lik yabancı yatırımın büyük bölümü (24 milyar USD) sevmediğimiz yerden gelmiş: portföy yatırmı, yani sıcak para, yani çabuk gelip çabuk giden, insafı olmayan yabancı yatırım. Oysa, asıl sevdiğimiz, uzun kalan, istihdam yaratan doğrudan yabancı yatırım, 2016’daki 10 milyar USD’lik değerinden, 2017’de 8 milyar USD’ye gerilemiş. Bir başka deyişle, cari açığın finansman kalitesi 2017’de bozulmuş.

İyi Haber: Kaynağı bilinmeyen döviz giriş-çıkışlarını ifade eden, o yüzden hepimizde bir huzursuzluk yaratan ‘net hata ve noksan’ kalemi sıfır sayabileceğimiz kadar küçük bir rakam 2017’de. Oysa, 2016’da 11 milyar USD idi ve biz, cari açığımızın üçte birini bilmediğimiz bir kaynaktan finanse ettiğimiz için rahatsız olmuştuk.

Kötü haber: Aralık ayında, TCMB, ödemeler dengesi istatistiklerinde bazı revizyonlar yaptığı için net hata ve noksan kalemi sıfırlanmış; Kasım ayı verileri açıklandığında, yılın ilk onbir aylık rakamı 2,3 milyar USD idi. (Kafa karıştırıcı bir durum.)

Son Bir Kötü Haber Daha: TCMB döviz rezervleri, 2017’de 8 milyar USD azalmış, ama bu sürpriz bir bilgi değil; TCMB haftalık olarak açıkladığı için zaten biliyorduk.

Peki bu cari açık neden bu kadar önemli? Aslında, o kadar önemli ki, ekonomide başımıza dert olan bir sürü şeyin sebebi bu cari açık. Mesela, hani küçücük bir terslikte bile, dolar kuru hemen yükseliyor ya, tıpkı bugün ABD’de enflasyon rakamı beklenenden yüksek geldi diye, kurun hemen 3,82’lere zıplaması gibi (gerçi birkaç saat sonra geriledi), işte bunun sebebi, bizim sürekli cari açık veren bir ülke olmamız. Çünkü sürekli cari açık verdiğimiz için, yurtdışından sürekli döviz finansmanına ihtiyacımız var; sıcak para, doğrudan yatırım, kredi, artık ne olursa. Bu dövizin ülkemize daha zor geleceğine dair en küçük bir işaret, içeride paramıza değer kaybettiriyor.

Paramız değer kaybetsin, ne olacak ki, değersiz para, ihracat için iyi bir şey değil mi? Evet öyle elbette. Ama ne yazık kı, biz üretimde ithal hammadde bağımlısı bir ülke olduğumuz için, paramız değersizleştikçe, yani kurlar yükseldikçe, hammaddeleri daha pahalıya satın almış oluyoruz, üretim maliyetleri artıyor, fiyatlar artıyor ve yüksek enflasyonla karşı karşıya kalıyoruz.

Bir de üzerine, cari açığı artan bir ülke olarak, kredi derecelendirme kuruluşları ve uluslararası yatırımcılar nezdinde ‘kırılganlığımız’ da arttığı için, yabancı sermaye, gelmekte iyice nazlanıyor. Gelse bile, daha yüksek faiz istiyor; hem verdiği krediler için, hem de satın aldığı Türk tahvilleri için.

Peki 2018’de cari açıkla ilgili hangi faktörlerle karşı karşıyayız?

1. Büyüme, 2018’de, 2017’ye kıyasla daha yavaş beklendiğinden (ya da daha az hızlı demek lazım belki), cari açık da bir miktar rahatlayabilir. Ama cari açığın bu şekilde azalması, pek de hoşnut olmadığımız bir durum. Neticede, hızlı büyümek güzel bir şey…
2. Dünya’da petrol fiyatları, son birkaç haftada biraz düşmüş olsa da, hala 2017 ortalamasının üzerinde. Cari açık için olumsuz bir gelişme.
3. 2017’de altın ithalatımız o kadar yüksek ki, bu yıl o kadar yüksek olmayabilir; hatta belki altın ihracatı ithalatından fazla olur. Bizim ülke olarak altında durumumuz kısaca şöyle: altın üretimimiz yok denecek kadar az olduğu için, ham altını ithal ediyoruz, burada işleyip ihraç ediyoruz. Altıncılarımızın 2017’de yeterince ham altın stokladığı varsayımıyla, bu yıl altında ihracat yılı olabilir. Cari açık için olumlu bir gelişme olur elbette.
4. Turizm gelirlerimizin 2018’de artması beklentisi var. Ama bu beklentiye güvenmek çok zor. Çünkü jeopolitik açıdan ateş hattında olduğumuz için, her an turistleri yine Türkiye’den uzaklaştıracak gelişmeler yaşanabilir. Allah korusun…
5. En büyük ihracat pazarımız olan Avrupa Birliği’nden gelen büyüme sinyalleri artarak devam ederse, ihracatımız için, dolayısıyla cari açığımız için çok olumlu olur.

Bunların hepsi, kısa vadeli ve konjonktürel faktörler. Bizim esas yapmamız gereken, yapısal reformlarla;

1. Hammadde ithalatımızı azaltmak,
2. Katma değeri yüksek ürünler ihraç etmek.

Uzun ince yollar; keşke 2000’lerin ortalarında başlasaydık bunları konuşmaya ve yapmaya…

Paylaşın

Paylaşın

http://www.serinadericiyan.com/2018/02/14/cari-aciktan-iyi-haberler-kotu-haberler/