MOODY’S, NE YAPTIN SEN!

Paylaşın

http://www.serinadericiyan.com/2018/03/08/moodys-ne-yaptin-sen/

Bugün faiz meselesini etraflıca masayı yatırmayı planlarken, Moody’s kredi notumuzu Ba1’den Ba2’ye düşürünce, benim de gündemim değişti. Haber, dün gece yarısından sonra geldi bizim saatimizle. Halbuki, not kararları genellikle Cuma akşamı gelir; araya hafta sonu girsin diye, piyasa tepkisi açısından, sindirmek için zaman olsun diye. İki gün daha bekleyemediler, aceleleri vardı demek ki!

Not görünümü de ‘negatif’ten ‘durağan’a çekildi. İlk bakışta çelişkili görünebilir, not düşerken görünümün iyileşmesi. Not görünümü, takip eden 1 yıl içinde notta bir değişiklik yapılma ihtimalini ve bu ihtimalin ne yönde olduğunu gösterir. Negatif görünüm, notun düşme ihtimalinin yüksek olduğunu, pozitif görünüm ise yükselme ihtimalinin yüksek olduğunu gösterir. Durağan görünüm ise ikisinin ortası, yani nötr, öyle de olabilir, böyle de olabilir anlamında.

Moody’s notumuzu düşürürken, görünümü de negatifte bıraksaydı eğer, “şimdi notunuzu indirdim, ama ikinci bir indirim de her an gelebilir, haberiniz olsun” demiş olurdu. Oysa görünümü durağana çekerek, “bundan sonrasını izleyip, duruma göre karar vereceğim” gibi bir şey demiş oldu.

Ba2 ne demek? Derecelendirme şirketlerinin 15-20 civarı farklı not seviyesi var. Bu notlar, en iyiden en kötüye sıralandığında, bir yerden kesiyorlar ve diyorlar ki, bu seviyenin üstünde nota sahip olan ülkeler (şirketler de tabii) ‘yatırım yapılabilir’ ülkelerdir; altındakiler ise ‘riskli’ ülkelerdir.

Biz 1994 krizi ile kaybettiğimiz yatırım yapılabilir ülke notumuzu 2013 yılında tekrar kazanmıştık. Moody’s, Mayıs 2013’te, kredi notumuzu, 19 yıl aradan sonra, yatırım yapılabilir notların en düşüğü olan Baa3’e yükseltmişti, tam da dönemin Başbakanı Tayyip Erdoğan’ın ABD’de, yine o dönemin ABD Başkanı Obama ile görüştüğü günlerde. Ancak, ne yazık ki, 19 yıl beklediğimizi, 3 yılda kaybettik. 15 Temmuz sonrasında, Eylül 2016’da, Moody’s kredi notumuzu bir basamak indirerek bizi yeniden çizginin altına indirdi.

Bugün yapılan hamle ise, bizi bir basamak daha geriye attı. Yani, zaten yatırım yapılabilir ülke değildik, yine değiliz, değişen fazla bir şey yok. Ama yine de bir gösterge tabii… Gerçi, bu derecelendirme kuruluşları, bilhassa son 10 yılda, tuhaf hamleleri nedeniyle önemli ölçüde itibar kaybettiler Dünya’da. Ancak, uluslararası arenada hala dikkate alınıyorlar elbette.

Bu kararla, üç büyük derecelendirme kuruluşu nezdinde, Türkiye’nin durumu şöyle oldu:

Şimdi gelelim bugünkü not indirimine eşlik eden açıklamalara. Moody’s bu indirim için iki temel gerekçe göstermiş:

1. ‘Kurumların direncindeki süregelen kayıp’: Moody’s bu tespitine iki örnek olarak, TCMB para politikasının etkinliğinin gittikçe azalmasını ve yapısal reformların hayata geçirilmesinde yaşanan gecikmeleri göstermiş.
2. ‘Dış şok riskinin artması’: Bunun sebebi olarak da, ülkede artan politik risk ve Dünya’da yükselen faiz ortamında, cari açığımızın ve dış borcumuz ile borç yenileme ihtiyacımızın yüksek olması gösterilmiş.

Görünümün negatiften durağana çevrilmesinin gerekçesi olarak da, Türkiye’nin mali ve ekonomik gücünü vurgulamış Moody’s. Burada kastedilenin, Türkiye’nin büyük ve dinamik bir ekonomi olması ve kamu borcu göstergelerinin olumlu seyri olarak açıklanmış.

Tam metni okuduğumda, dikkatimi çeken noktaları aşağıda sıraladım:

• Hükümet, yapısal reform yapmak yerine, kısa vadeli önlemlerle ilerliyor. Kısa vadede büyüme sağlamak için yüksek enflasyona göz yumuyor.
• 2020’ye kadar enflasyonun kalıcı bir şekilde tek haneye düşmesi beklenmiyor. (Belli ki, bunlar da takmış tek hane meselesine bizim gibi.)
• BES otomatik katılım, şirketlerin yabancı para cinsinden borçlanmasına getirilen sınırlamalar ve KDV reformu olumlu algılanıyor; ancak diğer yapısal reformların 2019 seçimlerinin sonrasına bırakılması, orta vadede, büyümenin, potansiyelinin altına inmesine neden olabilir.
• Bütçe açığı ve kamu borcu hala olumlu seviyelerde; ancak uygulanan mali politikalar ileride bu alanlarda bozulmalara neden olabilir.
• Kamu dış borcu düşük ama ülkenin toplam dış borcu yüksek. Buna, yüksek cari açık ve kısa vadeli dış borcun da yüksek olması eşlik ediyor.
• İşsizlik biraz düştü ama hala %10, genç işsizlik ise bunun iki katı.

Yukarıdakiler, ekonomik tespitler ve ne yazık ki, bizim acı gerçeklerimiz. Ama Moody’s sadece ekonomik konulara değinmekle kalmamış, siyasi konulara da girmiş açık açık. Uygulanan olağanüstü hal, darbe girişimi sonrası artan yasal baskı, referandum sürecinde ülkede yaşanan bölünme, başkanlık sisteminin siyaset üzerinde yaratacağı olası riskler, ABD ve AB ile kötü giden ilişkiler, Afrin operasyonunun uzamasının yaratacağı riskler, vurgulanan siyasi konular.

Ne olursa not yükselir sorusuna da cevap vermiş Moody’s. Cari açık düşerse, özel sektörün dış borcu azalırsa… NET!

Ne olursa not yine düşer sorusunun cevabı da şöyle açıklanmış: ödemeler dengesi krizi ihtimali artarsa, yani döviz krizi. (Metnin başka bir yerinde, bu ihtimalin, her şeye rağmen hala düşük olduğu yorumu da mevcut.) Ayrıca, döviz rezervlerinin daha da azalması, ülkeden sermaye çıkışları yaşanması, mali disiplinin bozulması, ileride bir not düşüşü daha getirebilir(miş). Allah korusun diyelim.

İşin özü, ‘batı yakasında yeni bir şey yok’. O zaman, insanın aklına ‘neden şimdi’ sorusu geliyor. Her zaman tartıştığımız gibi, ‘bu derecelendirme kuruluşları kararlarını siyasi veriyor’ diye yorumlayabiliriz. Gerçi bu sefer tartışacak bir şey yok; adamlar kendileri söylemiş zaten böyle olduğunu.

Kararın piyasalara olumsuz etkisi şimdilik sınırlı. Umarım önümüzdeki günler için olumsuz bir tetikleyici olmaz bu not indirimi. Ama daha önemlisi, umarım doğrudan yatırımlar açısından orta/uzun vadede caydırıcı olmaz. Hoş, ‘doğrudan yabancı yatırım için sanki her şeyimiz tam da, bir notumuz eksik’ derseniz, itiraz etmem.

Çok merak ettiğim bir soruyu da paylaşıp bitireyim. Acaba dün TCMB 50-100 baz puan arası bir faiz arttırımı yapsaydı, bu not indirimi yine de gelir miydi bugün acaba?

Paylaşın

Paylaşın

http://www.serinadericiyan.com/2018/03/08/moodys-ne-yaptin-sen/