MERKEZ’İN BUGÜNKÜ HAMLESİ ÜZERİNE…

Paylaşın

http://www.serinadericiyan.com/2018/05/07/merkezin-bugunku-hamlesi-uzerine/

TCMB’nin bugünkü duyurusundan alıntı:

“Rezerv opsiyonu mekanizması (ROM) kapsamında döviz imkân oranı üst sınırı yüzde 55’ten yüzde 45’e düşürülmüştür.”

Türkçe meali:

Bildiğimiz gibi, bankalar Türk Lirası ve yabancı para, tüm mevduatlarının, TCMB tarafından belirlenen bir oranını (zorunlu karşılık oranı), ‘zorunlu karşılık’ olarak TCMB’de bulundurmak zorundalar. 2011 yılından önce, Türk Lirası mevduatların zorunlu karşılığını TL olarak, yabancı para mevduatlarınkini de yabancı para olarak bulundurma zorunluluğu vardı. 2011 yılında, TCMB yeni bir para politikası aracı olarak ROM’u geliştirmişti ve halen de uygulamakta. Buna göre, bankalar Türk Lirası mevduatlarına ait zorunlu karşılığın, yine TCMB tarafından belirlenen bir oranına kadar olan kısmını yabancı para olarak tutabilmekteler. Bu uygulama, bankalar için opsiyonel, yani mecburi değil. Ama zaten, uygulamada, bankalar bu imkanın büyük kısmını kullanmaktalar; çünkü bankalar için, TCMB’de zorunlu karşılık olarak, TL yerine döviz tutmak daha az maliyetli. Zira, TCMB zorunlu karşılıklarda, dövize sıfır, TL’ye de piyasaya göre çok düşük bir faiz ödüyor. Haliyle, piyasada, TL’nin faizi dövizin faizinden çok daha yüksek olduğu için, bankalar, zorunlu karşılığı döviz olarak tutarak, görece daha az bir faizden mahrum kalmış oluyorlar.

Diğer yandan, bu karmaşık mekanizma aracılığıyla, (ki alt detayları çok daha karmaşık aslında, şimdi oralara hiç girmiyorum ana fikirden kopmayalım diye) TCMB de, piyasadaki Türk Lirası ve döviz likiditesini kontrol etmek için kendine alan yaratmış oluyor. Üstelik de, zorunlu karşılıkların daha büyük bir kısmının döviz olarak tutulması, TCMB’nin döviz rezervlerinin artmasına katkı sağlıyor. (TCMB döviz rezervleri ile ilgili detay bilgi isterseniz tıklayın.)

Gelelim bugünkü karara. TCMB’nin bugün %55’ten %45’e düşürdüğü oran, işte bu mekanizmada, bankaların TL mevduatlarına ait zorunlu karşılığın % kaçını döviz olarak tutabileceklerini belirleyen oran. Yani, artık bankalar, TL mevduatlarının görece daha az bir kısmını döviz, daha çok kısmını TL olarak tutmak durumundalar.

Bu karar sonucu, TCMB’nin açıklamasında belirttiği üzere, piyasadan 6,4 milyar TL kadar Türk Lirası likidite çekilmiş olacak ve karşılığında, 2,2 milyar USD kadar döviz likiditesi piyasaya girmiş olacak. Amaç, kur üzerinde aşağı yönlü baskı yaratmak; piyasaya ilave döviz likiditesi girdiği için değil de, daha ziyade, piyasadan Türk Lirası likiditesi çekildiği için. Unutmayalım, Türk Lirası ne kadar az ve pahalı ise, kur o kadar aşağı. Aslında böylece, TCMB, sıkı para politikası uygulamasında yeni bir adım daha atmış oluyor; TCMB için büyük, piyasalar için küçük bir adım.

Neden piyasalar için küçük bir adım? Dolar dünyada bu kadar güçlüyken, içeride seçim öncesi bu kadar belirsizlik varken, Amerika’daki dava sonucu beklenirken, bu kararın kuru rahatlatması biraz zor. Ama hepsinin üzerinde, maliye politikalarının gevşetilmesine dönük kararlar, hükümet tarafından, son iki haftadır son sürat alınırken, her gün yeni bir teşvik gelirken (en yenisi, tapu harçlarında ve inşaat KDV’sinde indirim), TCMB’nin sıkı para politikası uygulaması, havanda su dövmeye benziyor. Ben yine de TCMB’nin bu adımını olumlu karşılıyorum; üzerlerine düşeni, var olan bu koşullar altında, elden geldiğince yapmaya çalışıyorlar. Ayrıca, bu kararın kur üzerinde, çok hafif de olsa, aşağı yönde bir etkisi oldu zaten, ama kalıcı olur mu tartışılır.

Son bir not: bu kararla, piyasaya çıkan 2,2 milyar USD, TCMB’nin döviz rezervlerinden çıkıyor; yani rezervler, bu tutar kadar azalacak. Eğer aklınıza, ‘neden TCMB, düşürdüğü bu oranı, daha da düşürmüyor o zaman’ diye bir soru gelirse, onun da cevabı bu işte. Zorunlu karşılıkları döviz olarak bulundurma oranı düştükçe, TCMB’nin döviz rezervleri azalıyor.

Paylaşın

Paylaşın

http://www.serinadericiyan.com/2018/05/07/merkezin-bugunku-hamlesi-uzerine/