BİZ BAYRAMI KUTLARKEN YURT DIŞINDAN ESEN RÜZGARLAR

Paylaşın

https://www.serinadericiyan.com/2018/06/17/biz-bayrami-kutlarken-yurt-disindan-esen-ruzgarlar/

Biz Bayram tatilindeyken, yurt dışı epeyce hareketliydi.

Çarşamba akşamı Amerikan Merkez Bankası Fed faiz kararını açıkladı: faizleri 25 baz puan artırarak %1,75-%2,00 aralığına çekti. Karar, oy birliğiyle alınmış. Fed, Mart’ta da faizleri 25 baz puan artırmıştı. Bu, yılın ikinci faiz artırımı.

Yapılan açıklamalar, bu yıl iki kez daha faiz artırımı, yani yıl boyunca toplam dört faiz artırımını işaret ediyor. Ayrıca, Fed’in 2018 ekonomik tahminleri de iyileşti. Büyüme ve enflasyon tahminlerini yukarı çektiler; işsizlik oranı tahminini de düşürdüler.

Tüm bu gelişmeler, doları Dünya’da güçlendirecek yönde.

Ama piyasalar doların gücünü, esas Perşembe öğleden sonra Avrupa Merkez Bankası’nın (AMB) açıklamalarından sonra hissetti.

Fed’in geçmiş hikayesini daha önceden yazmıştık. Şimdi bir de AMB tarafını hatırlayalım.

Küresel krizin başlangıcından hemen sonra, Fed parasal genişleme paketlerini (QE) ardı ardına devreye alırken, o sıralarda AMB için hayat daha zordu. Avrupa ekonomileri de, tüm Dünya ülkeleri gibi, durgunluk ve deflasyonla (eksi enflasyon) mücadele etmekte olduğu halde, Euro bölgesindeki ekonomilerin birbirinden önemli farklılıklar göstermesi, AMB’ye aksiyon almakta tereddüt ettiriyordu. İtalya, İspanya, Portekiz ve Yunanistan gibi ülkeler, ağır bir krizin içinde, her türlü gevşemeyi desteklerken, Almanya daha sağlam durmaya çalışıyor, mali disiplinden taviz vermek istemiyordu. Hatta o dönemde, AMB başkanı Mario Draghi’nin her basın toplantısında ‘ne gerekiyorsa yapacağız’ deyip, pek de bir şey yapmaması, espri konusu bile oluyordu.

2008 yılının sonbaharında, AMB faizi %4,25 seviyesindeydi. 2008’in Ekim ayından başlayarak, Fed kadar elini çabuk tutmasa da, AMB de faiz indirimlerine başlamıştı. Fed, 2008 Aralık itibariyle, faizleri %0-%0,25 aralığına çekmişti bile, ama AMB faizi o sırada daha %2,50 seviyesindeydi. Kademeli faiz indirimleriyle, AMB’nin %0 faize inmesi, ancak Mart 2016’da oldu; borç alma faizi de -%,40 seviyesine inmişti o sırada. Hala da bu faizler aynı seviyede. (Borç alma faizinin ilk defa ‘eksi’ye çekilmesi ise, 2014 Haziran’ında gerçekleşmişti:-%0,10)

AMB’nin parasal genişleme uygulamaları ise, ancak 2015’in Mart’ında başladı; Fed’in parasal genişlemeyi sonlandırmasından 4 ay sonra. Mart 2016’ya kadar ayda 60 milyar EUR olarak uygulanan tahvil alım programı, Nisan 2016-Mart 2017 arası 80 milyar EUR olarak devam etti. Nisan 2017 itibariyle yeniden 60 milyar EUR’a, Ocak 2018 itibariyle de 30 milyar EUR’ya düşürüldü; Eylül 2018’de sonlandırılmak üzere.

Önceki faiz toplantılarının karar metninde, AMB hep aynı cümleyi saklı tutuyordu: ‘gerekirse uzatılmak üzere’. Ancak, Perşembe günkü toplantısında, 30 milyar EUR tutarındaki tahvil alımının Eylül 2018’de 15 milyar EUR’e düşürüleceğini ve bu yılın sonunda da tamamen biteceğini duyurdu. Sonraki adım olan faiz artış sürecinin ise, en erken 2019 yazında başlayacağı belirtildi.

Bu son karar, AMB’nin de artık parasal sıkılaştırmaya hazırlandığını gösterdi bize. Normal şartlar altında, bu açıklamaların euro’yu dolar karşısında güçlendirmesi gerekirken, tam tersi oldu: dolar, başta euro olmak üzere hem gelişmiş hem gelişmekte olan ülke paraları karşısında kuvvetle değer kazandı. EUR/USD paritesi 1,1590’lar seviyesine kadar geriledi. Oysa AMB kararı öncesi, 1,18’lerdeydi. USD/TL 4,76’ya kadar yaklaştı.

AMB kararının ters etki göstermesinin nedenlerine gelince; geçtiğimiz günlerde, AMB’nin bu toplantıda parasal genişlemenin sonlandırılmasına dönük kararını açıklayacağı bilgisi Dünya’ya uçurulmuş ve piyasalar tarafından da kısmen fiyatlanmıştı. Oysa, gelen karar, AMB’nin tahvil alım programını sonlandırmak ve faiz artırımlarına başlamak konusunda beklendiği kadar aceleci davranmayacağını gösteriyordu. Üstelik de, bilanço küçültmeye daha uzunca bir süre başlanmayacağı belirtildi. (Fed bunu 2017 Ekim’den beri yapıyor.) Diğer yandan, AMB, 2018 Euro bölgesi enflasyon tahminini yükseltirken, büyüme tahminini ise %2,4’ten %2,1’e düşürdü; yani AMB’nin ekonomik göstergelere ilişkin tahminleri, Fed’in kendi ekonomisi için yaptığı tahminler kadar coşkulu değil.

Piyasalara geri dönersek, Cuma kapanışa doğru, doların hızı az miktarda yavaşlamış da olsa, EUR/USD paritesi 1,1610’dan, dolar endeksi 94,78’den, USD/TL de 4,7305’ten kapandı.

Bizde seçim öncesi son hafta, kurların hareketini öngörmek pek kolay olmasa da, orta ve uzun vadeye baktığımızda, yukarıda bahsettiğimiz gelişmelerin, Türk Lirası’nın değeri ve tahvil faizlerimiz için, daha uzuuunca bir süre oldukça zorlayıcı olacağı kesin.

Paylaşın

Paylaşın

https://www.serinadericiyan.com/2018/06/17/biz-bayrami-kutlarken-yurt-disindan-esen-ruzgarlar/